Անդրե Մորուա. մերկ փաստեր


«Ժամանակն ամենաազնիվ քննադատն է»: Անդրե Մորուա


Ֆրանսիացի հանրահայտ գրող Անդրե Մորուայի (1885-1967) հուշերը կինոյի և թատրոնի գործիչների հետ ունեցած հանդիպումներից և զրույցներից, ինչպես նաև Մարսել Կառնեի «Խաբեբաները» (1958թ) ֆիլմի մեկնաբանությունը և իր ժամանակի մեծագույն փիլիսոփաներից մեկի` Անրի Բերգսոնի (1859-1941) բնակարան կատարած այցի մանրամասները:

Ժան Կոկտո
(1954թ)

Ժան Կոկտոն և Չառլզ Չապլինը Ֆրանսիայում, 1957թ
Անչափ ուրախ էի տեսնել Կոկտոյին, ով ծանր հիվանդություն էր տարել. հիմա նա հիանալի վիճակում է, առաջվա նման աճպարարություն է անում գաղափարներով և ձեռքից ձեռք նետում փայլատակող տարիմաստությունները:
Ես նրան հաղորդեցի, որ Չառլի Չապլինը երեկ մեզ ասել է. «Ես ծնվել եմ Ֆոնտենբլոյում, ուր մորս նետել էին շրջագայության պատահականությունները»: Իսկ մենք կարծում էինք, թե նա ծնվել է Լոնդոնում, Իսթ-Էնդում։
— Չապլինը Հոմերոսն է,— ասում է Կոկտոն:— Հունական բոլոր քաղաքները պարծենում են, որ Հոմերոսը ծնվել է հենց այնտեղ: Բայց այդ մասշտաբի մեծ մարդիկ ոչ մի տեղ չեն ծնվում։ Նրանց ստեղծում է բուն ժամանակը:
Նախօրեին ես «Կոմեդի Ֆրանսեզում» դիտել էի «Փայլուն սիրեկանները»* և այդ ֆանտաստիկ ու չափազանց ճոռոմ պիեսի մասին պատմում եմ Կոկտոյին։
— Մոլիերը գլուխգործոց ստեղծելու մտադրություն չի ունեցել,— ասում է Կոկտոն։— Դրա համար էլ գրել է այն։ Պարզապես նա ուզեցել է թագավորին հաճույք պատճառել, ընդ որում` անհապաղ։ Մոլիերի գրեթե բոլոր պիեսները գրված են առիթներով... Մերթ արքունիքում է ինչ-որ բան պատահում, մերթ թատերախմբում։ Շեքսպիրն ինքն իրեն լուրջ չէր ընդունում։ Նա թարմացնում էր արդեն գործածության մեջ եղած սյուժեները և բարեկամների խնդրանքով դրամա կամ կատակերգություն գրում։ Տեքստերը նա համարյա չէր պահում։ Մեր բախտը բերել է, որ դրանք պահպանվել են:
Ես համաձայնում եմ:
— Գյոթեն ասել է, որ ամենամեծ պոեմները առիթներով գրված պոեմներն են։ Եվ դա զուտ ճշմարտություն է: Վերցրեք Վիկտոր Հյուգոյին. նա գրել է Լեոպոլդինի, Ժյուլիետի, Լեոնի Բիարի կամ Լուի Ֆիլիպի համար: Պոլ Վալերին սիրում էր աշխատել պատվերով։ Ցանկացած ստիպողականություն թույլ չի տալիս բացվել արվեստագետին։

* Պալատական կատակերգություն-բալետ (1670թ), Լյուդովիկոս XIV թագավորը դրանում խաղացել է երկու դեր՝ Ապոլլոնի և Նեպտունի:


Անդրե Մորուան, Օլիվիա դը Հևիլենդը և Ռեքս Հարիսոնը Կաննում, 1965թ

(1955թ)

Հինգշաբթի, 8 մարտի, 1955թ: Ֆրանսիական ակադեմիայի ընտրություններն են: Դրանք ինձ հատկապես խոր են հուզում, չէ՞ որ ես կրքոտ պայքար էի մղում Կոկտոյի համար: Բավականին մեծ թվով ընկերակիցներ են հավաքվել:
— Սրանք ներկայացել են,— ասում է Դյուամելը,— նրան սոսկ լույս աշխարհ բերելու և դրանով իսկ իրենց հավերժացնելու համար։
Նախագահ Էրրիոն ժամանել էր Լիոնից, Ֆրանսուա-Պոնսեն` Բոննից: Ընդամենը երեսուն մարդ: Մեծամասնությունը տասնվեցն է: Սովորական երդումներ։ Քվեարկություն: Ռոբեր դ'Արկուրը (նախագահ) և Պիեռ Բենուան (քարտուղար) հաշվում են քվեաթերթերը: Եվ չեն սխալվում, ինչը շատ գովելի է ու այնքան էլ հաճախ չի պատահում։
Վերջին երկու ամսում ես տասնյակ անգամ նախնական հաշվարկներ եմ կատարել ու չեմ սխալվել։ Ես պնդում էի. «Կոկտոն կստանա տասնվեց-տասնութ ձայն»։ Նա ընտրվեց տասնյոթով: Այդ լուրն անմիջապես տարածվում է, և կինս այդ մասին հեռախոսով հայտնում է Կոկտոյին: Ես ուրախ եմ, և ոչ միայն Կոկտոյի համար, ում սրտանց սիրում եմ, այլև մեր ակադեմիայի համար, որը պարտավոր է իր գմբեթի տակ հավաքել մեր ժամանակն առավել լրիվ արտահայտող գրողներին։ Կամ գոնե նրանց, ովքեր ձգտում են դրան:
Մեքենաների շարան դեզ Էտա-Յունի հրապարակում, ուր մեզ սպասում է Կոկտոն։ Ուրախություն, շամպայն, ճառեր: Խոսք է բացվում ապագա ելույթների մասին։ Լեոն Բերարը, ով նախագահ էր Ժերոմ Տարոյի մահվան ժամանակ, իրավունք ունի ողջունելու նրա հաջորդին, նա ինձ ասում է.
— Ճառ կարտասանեք դո՛ւք։ Դուք գերազանց գիտեք Կոկտոյի ստեղծագործությունը: Չէ՞ որ նա ձեր մտրուկն է: Այնպես որ...
— Մեծ հաճույքով։

Օրսոն Ուելսը, Ժան Կոկտոն և Ժան Մարեն, 1950թ
1955թ, մարտի 20։— Ժամանեցի Միյի-լա-Ֆորե՝ Ժան Կոկտոյի մոտ, որպեսզի նախքան նրա Հարավ մեկնելը զրուցեմ մեր ապագա ճառերի մասին: Իսկ և իսկ բանաստեղծի բնակարան։ Հին շինություն է, հնամյա ամրոցի մի թևը։ Այգում ջրանցք կա, որտեղ դեղնականաչավուն փրփուրի վրայով դանդաղորեն սահում է անցյալ տարվա սաղարթը, այն թափվում է ամրոցը շրջանցող խրամի մեջ. մրգատու այգում ամենուր հովհարաձև խուզած տանձենիներ են. հունական արձանի մարմարե գլուխը, որքան էլ տարօրինակ լինի, կիսադեմից մի քիչ նման է Կոկտոյի պատկերած վայրենիներին։
Տանը՝ Ռենուարի նկարները, Գոգենի փայտե արձանը, Քրիստիան Բերարի «Դժոխային մեքենայի»* (Էդիպն ու Սֆինքսը) բեմանկարը, Ժան Մարեի հիանալի որմնանկարը, մի զարմանալի ծովահարս, պիսակավոր ձի և հերալդիկ առյուծ` XVIII դարի մի ինչ-որ կարուսելի մնացորդներ: Տիկին ժորժ Կոկտոյի հսկայական դիմանկարը. այստեղ նա նման է իր որդուն՝ Ժանին։ Երկու արմավենիներ արկղերի մեջ և մգդակած սև վարագույրներ։ Յուրաքանչյուր առարկան կրում է որոշակի հուզական բեռնվածություն, և դրանում է նրա հմայքը: Տուն-հիշողություն:
Խոսակցություն, որը դուրս է սովորական խոսակցության շրջանակներից։ Կոկտոն հավաստի ճշտությամբ է տայիս ձևակերպումները: Օրինակ՝
«Աներևույթ գեղեցկության միակ պաշտպանությունն այն է, որ այն աներևույթ է...»,
«Ես հավատում եմ ոչ թե ոգեշնչմանը, այլ արտաշնչմանը։ Ամեն ինչ ներսից է դուրս գալիս: Մարդն իրենից է արտաբերում իր ստեղծագործությունները»։
Մադամ դը Սևինիեի մասին. «Նա դատարկ, բայց ջանասիրությամբ փաթեթավորված կապոց է»։
Դեպի Փարիզ ետդարձի ճանապարհն անվերջ է: Մեքենաները խցանումներ են առաջացնում, և մենք կորցնում ենք մի ամբողջ ժամ: Մեր մոլորակը չափազանց նեղ է ավտոմոբիլների համար: Վերջիվերջո, մարդիկ կապրեն առանց տեղներից շարժվելու՝ ինչպես բույսերը: Վերնագիր 2000 թվականի վեպի համար՝ «Արմատավորվածները»։

* Կոկտոյի պիեսը (1934թ), որը մեկնաբանում է Էդիպի մասին առասպելը:



Չառլի Չապլին
(1955թ, նոյեմբեր)

Վեվեից, ուր նա աշխատում է, Չառլի Չապլինը մի քանի օրով ժամանել է Փարիզ` հանգստանալու։ Նա մեզ պատմում է «Արքան Նյու Յորքում» ֆիլմի մասին, որը հիմա պատրաստում է, և որից ինքը գոհ է։

— Կարծում եմ՝ լավ կստացվի,— ասում է նա,— իսկ ինձ համար՝ որպես դերասանի, դա կլինի, թերևս, լավագույն դերը։
Նա կծու ծաղրում է այն ֆիլմ-կենսագրությունները, որոնք թխում են ամերիկյան սցենարիստները (Էմիլ Զոլայի, Վուդրո Վիլսոնի մասին), այդ ֆիլմերի՝ միևնույն շաբլոնով ձևված հերոսները հաղթահարում են բոլոր արգելքները և, հասնելով հաջողության, որդիական երախտագիտություն են հայտնում ծեր մայրիկին։
— Իսկ ինչո՞ւ ոչ ծերուկ հայրիկին,— հարցնում է Չապլինը։— Իմ կարծիքով՝ շատ զվարճալի կլիներ կենսագրություն ստեղծել ոչ թե մայրիկի, այլ հայրիկի տեսակետից։ «Իմ որդին հերո՞ս է,— կբացականչեր նա։— Չի՛ կարոդ պատահել։ Չէ՞ որ ես նրան գերազանց գիտեմ...», և այստեղ նա կպատմի իսկական փաստերը՝ իր զավակի հաջողությունը բացատրելով առիթի խաղով, խաբեությամբ։
Թատրոնի մասին Չապլինն արտահայտում է, իմ կարծիքով, միանգամայն արդարացի մտքեր.
— Հարկավոր չէ ջանալ խելք դրսևորել, իր խաղով ինչ-որ բան ապացուցել. գլխավորը դրամատիկորեն հագեցած զգացմունք վերստեղծելն է։ Պիեսը կարող է սկսվել այսպես՝ բարձրանում է վարագույրը, դերասանները բեմի վրա լռում են ամբողջ տասը րոպե, այնուհետև բացվում է պատուհանը, և փողոցից գոռոց է լսվում։ Կարևոր չէ, թե այդ դեպքում ինչ-որ բառեր կարտասանվեն, թե ոչ. նշանակալից է, որ հանդիսատեսն սպասում և հուզվում է։
Բոլոր մեծ արվեստագետների նման՝ այդ փոքրիկ խելացի մարդը շատ է մտածում իր արվեստի մասին և աշխատում է կրքոտությամբ։ Մեր շուրջը նստած մարդիկ ճանաչում են նրան և ձեռքը խոթում ճաշացուցակը, որպեսզի նա թերթի վրա թողնի իր ինքնագիրը։ Դրանից նա տխրում է: 
Փառքը, ավաղ, այնքան էլ ուրախ բան չէ։

Ունա Չապլինը, Չառլզ Չապլինը և Ինգրիդ Բերգմանը Հռոմում, 1952թ


***
Հաջորդ օրը Ինգրիդ Բերգմանի և Չառլի Չապլինի հետ Պոլ Լուի Վեյեի մոտ ենք։ Արդեն որերորդ անգամ ինքս ինձ նշում եմ, թե ինչպիսի պարզությամբ են իրենց պահում սեփական տաղանդի վրա վստահ դերասանները։ Ինգրիդ Բերգմանն առանց պարծենկոտության պատմում է Չապլինին Հոլիվուդում ունեցած իր առաջին ելույթի մասին։ Շվեդիայում նա հասել էր որոշակի հաջողության, և մի հայտնի ամերիկացի պրոդյուսեր, ինչպես ասում են, «գնել» էր նրան։ Երբ նա ժամանել էր Հոլիվուդ, պրոդյուսերը նրա պատվին ընդունելություն էր կազմակերպել։ Այդ ընդունելության ժամանակ նա հանդիպել էր էկրանի բոլոր աստղերին. նա պարզապես չէր ճանաչել նրանց։ Իսկ վերջիններս հայացքով ոտքից գլուխ չափչփել էին նրան՝ իբրև հնարավոր մրցակցուհու: Ինգրիդը հասկացել էր, որ, նրանց կարծիքով, ինքը չափազանց բարձրահասակ է, և ահաբեկված՝ իրեն սոսկալիորեն միայնակ էր զգացել: Նրա հմայիչ աշխույժ պատմությունն ինձ հիշեցրեց իմ սեփական դեբյուտը Փարիզում և Բեռնար Գրասեի մոտ այն առաջին ընթրիքը, որի ժամանակ մարմինս դող էր ընկել ինձ հմայել փորձող Աննա դը Նոայի* տիրական շարժուձևից ու խանդավառությունից։ 
«Այս մարդիկ երբեք ինձ հնարավորություն չեն տա որևէ բառ արտաբերելու»,— մտածում էի այն ժամանակ։
Եվ մինչև հիմա դեռ վերջնականապես չեմ ազատվել իմ առաջին տպավորությունից։

* Նոայ, Աննա դը (1876-1933) — ֆրանսիացի բանաստեղծուհի:



(1957թ)

Ուրբաթ, 25 նոյեմբերի, 1957թ։— Ընթրիք Չառլի Չապլինի հետ՝ նրա «Արքան Նյու Յորքում» ֆիլմի ցուցադրումից հետո։ Նա պատմում է իր որդու՝ Մայքլի մասին, ով առաջին անգամ նկարահանվել էր այդ ֆիլմում։

— Երբ Մայքլն առաջին անգամ իրեն տեսավ էկրանի վրա, նա հիասթափված էր։ «Օ՜հ, ինչ համբակն եմ երևում»,– մրթմրթում էր նա։ Կինոաշխատողներն սկսեցին հավատացնել նրան, որ նա հոյակապ է, շնորհավորում էին, երբ նա իրեն կրկնօրինակում էր ֆրանսերեն: Այժմ այդ ամենի համար նա շատ հպարտ է։ Ավելի լավ:
— Իսկ դուք ինքնե՞րդ։
— Ե՞ս։ Ինձ, անկեղծ ասած, այլևս չի անհանգստացնում, թե ինչ կասեն իմ մասին։ Ես այնքան ֆիլմեր եմ ստեղծել, որ այժմ պիտի ապրեի ինչպես gentleman farmer, բայց ես սիրում եմ իմ աշխատանքը... Մարդիկ կարծում են, թե, ստեղծելով այդ ֆիլմը, ես ցանկացել եմ ինչ-որ «լուր» ուղարկել աշխարհին... Բնա՛վ ոչ... Սկզբում ինձ մոտ միտք հղացավ ցույց տալ, թե ինչ բան է հեռուստատեսային գովազդը՝ մի մարդու օրինակով, ում ներքաշում են ինչ-որ «առևտրական» գործունեության մեջ, բայց այնպես, որ նա այդ մասին չի էլ կասկածում, և պարզորոշ նպատակաուղղված զրույցի օգնությամբ ստիպում են նրան գովազդել ատամնաքսուք կամ հոտազերծիչ... Իսկ հետո ինքս ինձ ասացի. «Որպեսզի դա իսկապես ծիծաղելի լինի, իբրև զոհ պետք է ընտրել գովազդից հնարավորին չափ հեռու մի մարդու»։ Եվ այդպես երևան եկավ տարագիր արքան... Դե իսկ մանչուկին ես հնարամտեցի շատ ավելի ուշ... Բայց ո՞վ կարող է իմանալ, թե ինչպիսին է ձեր մտքի ընթացքը... Ահա և ձեզ վերագրում են մեծ մտահղացումներ, մինչդեռ ձեզ մտահոգել են սոսկ կատակերգական էֆեկտները։


Փիթեր Ուստինով
(1957թ)

Փիթեր Ուստինովը և Սոֆի Լորենը Նյու Յորքում, 1966թ
Փիթեր Ուստինովի՝ «Չորս գնդապետների սերը» կատակերգության հեղինակի հետ Վերրիերում Վիլմորենների մոտ ենք։ Արդեն առաջին անգամ չէ, երբ նկատում եմ, որ դրամատուրգները (նրանք, որ ծնված են բեմի համար, ինչպես Անրի Բեռնստեյնը, Մարսել Աշարը, Արման Սալակրուն, Մարսել Պանիոլը) օժտված են պատմողի արտակարգ ձիրքով։ Նրանք հիրավի դրամատուրգներ են դառնում այն պատճաոով, որ կյանքում իրենք մասամբ դերասաններ են։ Աշխարհի մեծագույն դրամատուրգները՝ Մոլիերն ու Շեքսպիրը, պրոֆեսիոնալ դերասաններ էին։ Ժամանակակիցների պնդմամբ՝ Մյուսեն երիտասարդ ժամանակ փայլուն կերպով իրեն դրսևորել է սալոնային թատրոնների բեմահարթակներում։ Բոմարշեի ողջ կյանքը հարյուր միանգամայն տարբեր գործողություններից բաղկացած համատարած կատակերգություն է, որում նա մշտապես հանդես է եկել Ֆիգարոյի դերում։
— Դրամատուրգները լավ, նույնիսկ չափազանց լավ են ընթերցում տեքստը,— գանգատվում էր մի թատրոնի դիրեկտոր...— Իսկ դա շատ վտանգավոր է... Լսում ես նրանց, և թվում է, թե գլուխգործոց ես հայտնաբերել... Իսկ իրականում դա ամենասովորական մանր գործ է: Մենք ընդունում ենք պիեսը, հեղինակը հեռանում է, վերընթերցում ենք երկրորդ անգամ՝ դատարկ բան է և ուրիշ ոչինչ: 
Իրական կյանքում դրամատուրգը, իր կամքից անկախ և առանց դա նկատելու, խաղում է բոլոր այն տեսարաններում, որոնք նա ստեղծում է ինչ-որ բան պատմելիս: Խոսակցության մեջ տրված ռեպլիկները՝ մերթ մտերմական, մերթ առկայծող, ջերմացնում են կապվածությունն ու զայրույթի զգացմունքները, որոնցով նա ղեկավարվում է: Ավարտված է զրույցը՝ ավարտված է և պիեսը, ու նա այլևս այդ մասին չի մտածում: Հաճախ նկարագրում են թատերական գժտությունների վաղանցիկությունը: Զայրույթի տեսարանին հետևում է հաշտության տեսարանը, ապա վրա է հասնում հանգուցալուծումը, և բոլոր դերասանները միասին գնում են ընթրելու: Վիպագիրներն ավելի կոփված ատելություն են տածում, նրանց սերն ավելի խանդալից է:
Ծագումով ռուս, միանգամայն անգլիացած Փիթեր Ուստինովը չի խոսում իր անձնական զգացմունքների մասին: Նա կյանքին նայում է դիտորդի հետաքրքրասեր աչքերով, ում զվարճացնում են տարբեր ազգերի կատարած արարքները: Ամերիկյան դեսպանը, իտալացի դերասանը, անգլիացի գրողը և Ուստինովի ստեղծած այլ դիմանկարները մի քիչ ծաղրանկարային են և արտակարգ զվարճալի: Հետո Լուիզա դը Վիլմորենը պատմում է Ռուսաստան կատարած իր ուղևորության մասին: Կախարդակա՜ն երեկո:

Չառլզ Լոութոնը, Թայրոն Փաուերը և Մառլեն Դիտրիխը` «Մեղադրող կողմի վկան» ֆիլմում, 1957թ

Չառլզ Լոութոն
(1958թ)

Մարսել Աշարն ու Մորիս Շևալիեն իրար խոսք կտրելով գովաբանում են Չառլզ Լոութոնին «Մեղադրող կողմի վկան» ֆիլմում, որտեղ նա խաղում է անգլիացի ծեր փաստաբանի դերը։

— Դեռ երբեք ոչ մի դերասան այդքան հեռու չի գնացել իր արվեստում։ Նա ոչ միայն մարմնավորում է հեղինակի մտահղացումը, նա ինքն է կերտում կերպար։ Կշռադատված է յուրաքանչյուր մանրուքը, իսկ բոլորը միասին ընկալվում է բացառիկ ամբողջականությամբ։
Ահա թե ինչ է պատմում Աշարը Լոութոնի «գերկատարելության» մասին։ Փորձում էին Կորդայի ֆիլմը։ Նա հիվանդ էր, նկարահանումներին չէր ներկայացել և խնդրել էր ասիստենտին՝ նկարահանել առաջին տեսարանը։ Իսկ երբ չորրորդ օրը նա եկավ ստուդիա, զարմանքով տեսավ, որ գործն առաջին տեսարանից այն կողմ չի անցել։
— Ի՞նչ էիք անում այստեղ առանց ինձ։
— Այդ բոլորը Լոութոնն է... Նրան չի բավարարում առաջին նախադասությունը, և նա ամբողջ երեք օր առավոտից երեկո կրկնում է այն։
— Այդ ի՞նչ նախադասություն է:
— Good night, gentlemen:
Երբ Չառլզ Լոութոնը նկարահանվում էր Սիրանոյի դերում, նա պահանջեց իր համար սարքել մի այնպիսի քիթ, ինչպիսին պարզապես չէր կարոդ ունենալ աշխարհում ոչ մի Սիրանո, քիթ, որը նրան անճանաչելի դարձներ: Քիթը սարքեցին ճիշտ և ճիշտ նրա ցուցումներով։ Նա կպցրեց այդ քիթը և մտավ դերասանական ճեմասրահ։ Յուրաքանչյուր հանդիպող ողջունում էր նրան՝ բացականչելով․
— Բարի երեկո, մսյո Լոութոն։
— Ուրեմն, չի հաջողվել,— ասաց Լոութոնը։
Նրա պահանջով սարքվեցին տասը ուրիշ քթեր։ Եվ բոլորն անհաջող։ Եվ ինչպե՞ս չճանաչել նրան։ Չէ՞ որ բոլորը գիտեին, որ նա Սիրանո է խաղում։


Ռենե Կլեր
(1959թ)

Մորիս Շևալիե և Ռենե Կլեր
Նկարիչ Գառզուի մոտ հանդիպեցի Ռենե Կլերին, ով Ժողովրդական ազգային թատրոնի բեմում հենց նոր էր բեմադրել «Սիրո հետ չեն կատակում» կամ, ինչպես այն անվանում են դերասանները, պարզապես «Կատակ» պիեսը։ Ես ու Ռենե Կլերը Մյուսեի կրքոտ երկրպագուներն ենք։ Երկար ժամանակ՝ հակառակ նորաձևության, այժմ՝ դրա հետ միասնաբար:
Ռենե Կլերը, իմ կարծիքով, միանգամայն ճիշտ բնորոշում է տալիս Մյուսեի ֆենոմենին։ Նրա ասելով՝ նախքան  Ժորժ Սանդի հետ հանդիպելը Մյուսեն XVIII դարի մարդ էր։ «Կատակը» կարող էր գրված լինել և, անտարակույս, գրվել է Մարիվոյի ազդեցությամբ։ Միմյանց սիրող երկու երիտասարդներ չարաճճիություն են անում սիրո հետ և հրաժարվում դա խոստովանել: Ամեն մեկն աշխատում է շարժել մյուսի խանդը: Դա, կարծես, համբույրների ու վանումների ձայնակարգություն է, ինչպես Մոլիերի «Սիրահարույց վրդովմունքի» մեջ:
Բայց Ժորժ Սանդի հետ Մյուսեի ստեղծագործություն մուտք է գործում ռոմանտիզմը, և կատակը վերածվում է ողբերգության։ Այստեղից է հետևյալ նշանակալից տեսարանը Կամիլլայի և Պերդիկանի միջև. «Ես հաճախ իմ տանջվել, երբեմն խաբել, բայց սիրել։ Այդ ես ինքս եմ ապրել իսկական կյանքով, այլ ոչ թե իմ ուրախությամբ ու տխրությամբ ստեղծված ինչ-որ արհեստական մի էակ...»: Սա մի հիանալի տիրադ է՝ վերցված, ինչպես հայտնի է, Ժորժ Սանդի՝ Մյուսեին գրած նամակից: Պիեսում այն արտահայտում է Պերդիկանը, բայց արդյո՞ք բանաստեղծի հետ ունեցած հարաբերություններում Սանդն ավելի տղամարդավարի չէր, քան նրա «խեղճ Մյուսայոնը»։
Ռենե Կլերը պատմում է, թե ինչպես երեկոյան, գլխավոր փորձից հետո, իրենց մարմնավորած գործող անձանցով կախարդված Սյուզան Ֆլոնն ու Ժերար Ֆիլիպը շարունակում էին իրենց պահել այնպես, կարծես թե դեռ Կամիլլան ու Պերդիկանն էին:
— Բայց ասա խնդրեմ, դու ինչո՞ւ ես գրել այն նամակը, որի մեջ պնդում ես, թե ես քեզ սիրում եմ։ Վերջիվերջո, դու այդ ի՞նչ աղջիկ ես։
— Խորհուրդ եմ տալիս ասել ողջ ճշմարտությունը: Դու ի՞նչ խաղ ես խաղում: Դե, իհարկե, դու ինձ սիրում ես:
Օ՜, Դիդրո*:

* Մորուայի կարծիքով՝ տեսարանը Սյուզան Ֆլոնի և Ժերար Ֆիլիպի միջև բնավ Դիդրոյի ոգով չէ, նա դերի մեջ մտնելը վտանգավոր էր համարում գեղարվեստական ամբողջության ներդաշնակության համար (Դիդրո, «Պարադոքս դերասանի մասին», 1773-1778թթ):


Անրի Բերգսոն
(1932թ)

Անրի Բերգսոն
Առաջին այցը Բերգսոնին։ Նա տառապում է սուր ռևմատիզմով և գրեթե լիովին անդամալույծ է: Ինձ ընդունում է առանց բազկաթոռից վեր կենալու։ Նույնիսկ դեմքի մկաններն անշարժ են։ Միայն հսկայական ճակատն է դեռևս վկայում գլխի՝ մտքի շտեմարանի ամբողջ վեհության մասին։ Գզգզնակ հոնքերի տակից վառ կրակով փայլում են աչքերը։ Բայց այտերը կարծես փայտացած լինեն, և խոսելիս շրթունքները փոքր-ինչ ցնցվում են։ Զարմանալի բան՝ դեմքի անշարժ դիմակ և ձայնի պարզ, հստակ հնչողություն. դա հրաշքի տպավորություն է գործում։ Հիանալի արտասանությամբ այդ անսովոր ձայնը խոսքի վերջում մի տոն բարձրանում է։
— Այո՛, այո՛, ես խնդրել եմ աղջկաս, չէ՞ որ նա ծանոթ է ձեր դստերը, հաղորդել, որ կուզենայի ձեզ տեսնել։ Ձեր սերնդի բոլոր գրողներից ձեզ կարդում եմ ամենամեծ հաճույքով... Ձեր վեպերում ինձ գլխավորապես դուր է գալիս սոցիալական մոտիվների ու մարդկային բնավորությունների միախառնումը... Արված է հիանալի և, վստահ եմ, ինքնաբերաբար։
— Եթե ես ձգտեի դա դիտավորյալ անել, հազիվ թե ստացվեր:
— Ես էլ նույն կարծիքին եմ... Այո, դուք տեսնում եք անհատականի հետ միախառնված սոցիալականը... Այնպես, ինչպես որ կա կյանքում։
Այնուհետև առանց որևէ անցման նա սկսում է խոսել Ֆրանսիական ակադեմիայի մասին, իսկ ես խոսակցություն էի սպասում բարոյախոսության ու կրոնի վերաբերյալ և, ճիշտն ասած, մի քիչ հուսախաբված եմ։ Բայց խոսակցության թեման հետաքրքրում է նրան, և նա քննարկում է ամենայն լրջությամբ։
— Դուք պետք է գնաք ակադեմիա, և որքան կարելի է շուտ։ Ես ինքս առողջական վիճակի պատճառով նիստերին չեմ հաճախում, բայց կարող եմ մի քանի օգտակար խորհուրդներ տալ ձեզ։ Այնտեղ զարմանալի կարգուկանոն է տիրում: Տարբեր խմբավորումներ գործում են միանգամայն անսպասելի ձևով, առանց մտածելու։ «Ամեն մի հավաքույթ ժողովուրդ է»,— ասում էր Ռեցը։ Հիշում եմ, թե ինչպես էի զարմացել, երբ խորհուրդ տվին առաջադրել իմ թեկնածությունը բարոյագիտական գիտությունների ակադեմիայում։ Ես չափազանց երիտասարդ էի, իսկ մրցակիցս տարեց մարդ էր։
Ընտրեցին ինձ։ Այն ժամանակ ես դա անարդարացի էի համարում։ Այժմ ոչ։ Ակադեմիայի անդամ լինելը մեծ պատիվ է: Եվ պետք է, որ նրանք, ովքեր արժանի են, վայելեն այդ պատիվը։ Եթե չափազանց մեծ նշանակության տաս տարիքին, կվտանգես կորցնել իսկական տաղանդները։
Երբ ինձ վերջապես հաջողվում է խոսակցությունն այլ հունով տանել, նա սկսում է խոսել իմ «Հոգիներ գնահատողի» մասին։
— Ես աշխույժ հետաքրքրությամբ եմ ընթերցում գիտական ու փիլիսոփայական հիմքի վրա ստեղծված հենց այդպիսի ֆանտաստիկ հեքիաթները,— ասում է նա։— Այն, ինչ դուք պատմում եք, միանգամայն հնարավոր է, միայն, թերևս, վաղաժամ։ Դուք նման ինչ-որ բան չունե՞ք արդյոք։
Նրան պատմում եմ «Մտքեր կարդացող մեքենայի» մասին։
— Եվ դա նույնպես,—. ասում է նա,— մի գեղեցիկ օր կդադարի ֆանտաստիկա լինել։ Տարածության վրա մտքեր հաղորդելն անվիճելի փաստ է։ Ես ինքս տեսել եմ դրա հարյուրավոր օրինակները, տեսել եմ կանխազգացման ձիրք ունեցող կամ իրենցից հեռու կատարվող իրադարձություններին տեղյակ մարդկանց... Միանգամայն հնարավոր է, որ յուրաքանչյուր մարդ մտածել սկսելուց անմիջապես հետո տարածում կամ որսում է մեզ ամեն կողմից շրջապատող, բայց աղբյուրից հեռանալուն համեմատ թուլացող ճառագայթումներ... Մենք զուրկ ենք այդ գերկարճ ալիքները որսացող դետեկտորից։ Եվ փառք Աստծո, որ դա այդպես է, քանզի եթե մենք ընկալեինք ամբողջ աշխարհի մտքերը, ապրելն անտանելի կլիներ։ Սակայն բացառիկ դեպքերում, երբ խոսքը միմյանց սիրող, նույն երկարության ալիքների վրա դրված երկու էակների մասին է, միանգամայն հնարավոր է մտովի, հատկապես քնած ժամանակ, ստանալ հենց այդպիսի անորսալի ազդանշաններ։
— Մի անգամ ես արթմնի թե երազում մտածում էի ընկերոջս մասին, ում չէի տեսել տասը տարի, որովհետև նա ապրում էր արտասահմանում: Հաջորդ օրը նա եկավ։
— Նա, այսպես ասած, լուր էր ուղարկել իր մասին:


«Խաբեբաները»
(Մարսել Կառնեի ֆիլմը, 1958թ)

«Խաբեբաները», 1958թ
Դիտեցի «Խաբեբաները», որը մեծ աղմուկ էր հանել փարիզյան բարձրախավի նեղ շրջանակում։ Բացի ձգձգված սկզբից ու ավելորդ վերջամասից՝ դա լավ ֆիլմ է։ Բարոյազա՞նց է։ Համենայն դեպս՝ ինձ այդպես էին ասել։ Բայց ես դա չզգացի։ Սցենարիստը մեզ ցույց է տալիս, ճիշտ է, բարոյազուրկ, բայց շատ դժբախտ մարդկանց։ Կինոդահլիճից դուրս ես գալիս առողջ, մաքուր կյանքով ապրելու, աշխատելու ցանկությամբ:
Դուրս գալիս լսում եմ բարեկամներիս դիտողությունները.
— Բայց սա անմիջականորեն Անդրե Ժիդից է գալիս: «Դրամանենգներից», «Բարոյազուրկից», «Վատիկանի ներքնատներից»...
— Հնարավո՛ր է, հնարավո՛ր է, միայն թե Էմիլ Օժիեի խառնուրդով:
Զարմանալի բան է, թե ինչպես այդ տաղանդավոր գրողը չի գտել հարկ եղած հանգուցալուծումը, երբ այն, ինչպես ասում են, ձեռքի տակ է եղել։ Հրաշալի վերջամաս կլիներ այն պահը, երբ մահացած կնոջ մոտ գտնում են Ելիսեյան դաշտերում արված լուսանկարը... Հենց այդ րոպեին հասկանում ես, որ այդ հանդուգն աղջիկը հոգու խորքում սենտիմենտալ է եղել... Դրանով ամեն ինչ ասված է:
Փողոցում քայլելով՝ մտածում էի մեր հասարակությունում գոյություն ունեցող խաբեբաների մասին։ Կա խաբեության երկու տեսակ։ Առաջինը՝ երբ համարում են, թե՝ «Ինչ էլ անենք, արժանի ենք ներման, որովհետև մենք անիծված սերունդ ենք, մեր ետևում զարհուրելի անցյալ է, և մենք առջևում ոչ մի ապագա չենք տեսնում...»։ Դա ինձ հիշեցնում է այն հիանալի խոսակցությունը, որ մի անգամ լսել էի Պերիգորում։ Մի խոշոր հողատեր գանգատվում էր բանվորին, թե շատ փող է կորցրել։
— 0'հ, մսյո,– պատասխանեց նա,— միայն հարուստների վրա են թափվում բոլոր չարիքները:
Այդ տիպի խաբեբաներին կարելի էր ասել. «Միայն երիտասարդությունն է անցյալ ունենում»։ Ինչ էլ լինի, նրանք առջևում անհամեմատ ավելի շատ ապագա ունեն, քան այն մարդիկ, ովքեր կանգնած են գերեզմանի եզրին։
Խաբեության երկրորդ ձևն ընդունված բոլոր բարոյական հիմունքների (մի՛ սպանիր, մի՛ գողանա, մի՛ դավաճանիր) բացասումն է՝ այն պատրվակով, թե իբր այդ ամենը պայմանականություն է, և այդ հիմունքները պահպանելու հիմքեր չկան։ Անվիճելիորեն, դա պայմանականություն է, բայց նման պայմանականությունների վրա է կառուցված մարդկային հասարակության կախարդական շենքը։ Բացասեք պայմանականությունները, հայտարարեք ստի ազատություն, փառաբանեք չպատճառաբանված ու «անշահախնդիր» հանցագործությունը, և շենքը կփլվի ինչպես մեր, այնպես էլ ձեր գլխին։ Կյանքում պետք է գոնե մի փոքր վայելուչ լինել, քանի որ, մերժելով վայելչությունը, մարդն անասնանում է։
Իսկ մարդիկ ստեղծված են ոչ նրա համար, որ անասունների պես ապրեն...

Հաջորդ օրը...
«Խաբեբաները», 1958թ

Հաջորդ օրն ինձ ներկայացան երկու ուսանող սոցիոլոգներ (մի պատանի և մի աղջիկ, նրանք ինձ տեսել էին «Խաբեբաների» ցուցադրման ժամանակ ու եկել էին հետս զրուցելու)։ Նրանք վախենում են, թե այդ ֆիլմից հետո «մեծահասակները» սխալ պատկերացում կկազմեն 1958 թվականի երիտասարդության մասին։
— Ոչ ոք չի էլ պնդում, թե ֆիլմում խոսքն ամբողջ երիտասարդության մասին է։ Իսկ Կառնեն՝ առավել ևս:
— Հնարավոր է, բայց արտասահմանում... Ընդ որում՝ այդ ֆիլմը թույլ պատկերացում է տալիս երիտասարդության նաև որոշ մասի վերաբերյալ, օրինակ՝ Սեն-Ժերմեն-դե-Պրեի երիտասարդությունը մերժում է այդ ֆիլմը։ Երիտասարդ դերասանները՝ գլխավոր դերերի կատարողները, վախենում են սրճարան մտնել... Անդրե Ժիդը, «անշահախնդիր գործողությունը»՝ այդ ամենը վաղուց մահացել է։ Մեր սերունդը Ժիդին չի կարդում... Եվ սենտիմենտալ վերջամասը կենսունակ չէ։ Այժմյան աղջիկները սենտիմենտալ չեն, նրանք չեն փնտրում «իրենց կյանքի տղամարդուն», նրանք որոնում են մի որևէ լավ տղայի, տեխնիկագետի, որը կկարողանա պահել իրենց ու երեխաներին... Ամբողջ ճշմարտությունը այն է, մսյո, որ մեծահասակները բացարձակապես ոչինչ չգիտեն երիտասարդության մասին, որն ապրում է փակ շրջանի մեջ և գրեթե չի շփվում ավագ սերնդի հետ։
— Նույնիսկ իրենց պրոֆեսորների հե՞տ։
— Իսկ ի՞նչ եք կարծում, Սորբոնի պրոֆեսորը կարո՞ղ է դառնալ մեր հոգևոր դաստիարակը։ Նա հինգ հարյուր ուսանող ունի, դեմքով չի ճանաչում նրանց։ Իսկ եթե ճիշտը խոսենք, մեծահասակները մեզ թատերախմբեր ու էկրաններ են հանում զուտ տնտեսական նկատառումներով: Պրոդյուսերները, թատրոնների տնօրենները քաջ գիտեն, որ եթե բեմերի ու էկրանների վրա ցույց տան երիտասարդներին, լրիվ դրամամուտքն ապահովված կլինի: Ինչո՞ւ: Մասամբ հետաքրքրությունից, մասամբ այն պատճառով, որ տարեց հանդիսատեսը սիրում է շփվել երիտասարդության հետ. նա հույս ունի, թե ջահելությունը վարակիչ է։

ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

[ԽՄԲԱԳՐԻ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ]$type=one$count=3$meta=0$hide=home$label=0

Имя

«Ամարկորդ» «Բիթլզ» «Զարե» «Լուսավոր ապագան» «Կին» փառատոն «Կինոարվեստ» մատենաշար «Հայֆիլմ» «Նռան գույնը» «Սոսե» «Օսկար» 20֊ականներ 30-ականներ 40-ականներ 50-ականներ 60-ականներ 70-ականներ 80֊ականներ 90֊ականներ Adami BBC Disney GAIFF Pro Kinoversus VQuick հավելված Աբաս Քիարոսթամի Ագաթա Քրիստի Ագնեշկա Հոլանդ Ադել Ալ Պաչինո Ալան Փարքեր Ալբեր Քամյու Ալբերտ Էյնշտեյն Ալեխանդրո Գոնսալես Ինյարիտու Ալեն Գրանժերար Ալեն Դելոն Ալեն Ռենե Ալեքսանդր Դովժենկո Ալիս Գի-Բլաշե Ալիսիա Վիկանդեր Ալֆրեդ Հիչքոկ Ակի Կաուրիսմյակի Ակիրա Կուրոսավա Աղասի Այվազյան Ամերիկյան կինոքննադատների ազգային խորհուրդ Ամերիկյան ֆիլմերի ցուցաշար Այցեքարտ Անահիտ Հակոբյան Անդրե Մորուա Անդրեյ Զվյագինցև Անդրեյ Կոնչալովսկի Անդրեյ Պլախով Անդրեյ Տարկովսկի Անիտա Էկբերգ Անյես Վարդա Անն Վյազեմսկի Աննա Կարինա Աննա Մանիանի Աննա Մելիքյան Աննի Ժիրարդո Անուկ Էմե Անուշ Բաբայան Անջեյ Ժուլավսկի Անջեյ Վայդա Անտոն Դոլին Անտոնիո Բանդերաս Անրի Վերնոյ Անրի-Ժորժ Կլուզո ապրիլ Առնո Բաբաջանյան Ավա Գարդներ Ավետիք Իսահակյան Ավրորա Մարդիգանյան Ատոմ Էգոյան Արա Գյուլեր Արամ Ավետիս Արամ Խաչատրյան Արամ Հակոբյան Արամ Պաչյան Արարատ Արգելված կինոարվեստ Արթուր Մեսչյան Արման Հարությունյան Արման Մանարյան Արմեն Ջիգարխանյան Արմինե Նազարյան Արտակ Մարգարյան Արտավազդ Փելեշյան Բասթեր Կիտոն Բարձրորակ կինո [8] Բեթ Դևիս Բելա Տարր Բեն Աֆլեք Բեն Քինգսլի Բեն-Հուր Բենեդիկտ Քամբերբեթչ Բենեթ Միլլեր Բեռնարդո Բերտոլուչի Բերթ Լանկաստեր Բերտրան Բլիե Բիբի Անդերսոն Բիլ Մյուրեյ Բիլլի Ուայլդեր Բլեյք Էդվարդս Բյորկ Բոբ Ֆոսի Բորիս Կաուֆման Բրայան Սինգեր Բրեդ Փիթ Բրիջիտ Բարդո Գաբրիել Գարսիա Մարկես Գայանե Թադևոսյան Գեորգ Վիլհելմ Պաբստ Գերի Քուփեր Գերի Օլդմեն Գիլյերմո դել Տորո Գիտահանրամատչելի ֆիլմեր Գիտաֆանտաստիկ կինո Գլխավոր Գլուխգործոցներ [10] Գյունտեր Գրաս Գոդֆրի Ռեջիո Գրախոսական Գրեգորի Պեկ Գրետա Գարբո Գրիգորի Կոզինցև Գրողները կինոյում Դալթոն Տրամբո Դալիդա Դակոտա Ֆանինգ Դանիել Բըրդ Դանիել Դարիո Դասթին Հոֆման Դարեն Արոնոֆսկի Դարիո Արջենտո դեկտեմբեր Դեն Բրաուն Դենի Վիլնյով Դենիզ Գամզե Էրգյուվեն Դերասանի վարպետություն Դևիդ Բոուի Դևիդ Լին Դևիդ Լինչ Դևիդ Ուորք Գրիֆիթ Դևիդ Քրոնենբերգ Դևիդ Օուեն Ռասել Դևիդ Ֆինչեր Դիանա Կարդումյան Դիմանկար Դինո Բուցցատի Դինո Ռիզի Դմիտրի Կեսայանց Դյուկ Էլինգթոն Դոն Կիխոտ Դոնալդ Սազերլենդ Դուգլաս Ֆերբենքս Եժի Կավալերովիչ Եվա Գրին Եվրոպական կինոակադեմիա Երևանի «Գյոթե կենտրոն» Երիտասարդական կինոալիք Երկխոսություն Էդդի Ռեդմեյն Էդիտ Պիաֆ Էդմոնդ Քեոսայան Էդվարդ Նորթոն Էդրիան Բրոուդի Էլեն Հակոբյան Էլթոն Ջոն Էլիա Կազան Էլիզաբեթ Թեյլոր Էլիո Պետրի Էլլա Ֆիցջերալդ Էլվիս Փրեսլի Էմի Ադամս Էմիլ Զոլա Էմիլի Բլանթ Էմիլի Դիքինսոն Էմիր Կուստուրիցա Էյզենշտեյն Էնդի Ուորհոլ Էնթոնի Հոփքինս Էնթոնի Քուին Էնիո Մորիկոնե Էննի Լեյբովից Էնրիկա Անտոնիոնի Էռնեստ Հեմինգուեյ Էռնստ Լյուբիչ Էտալոն 11 Էտորե Սկոլա Էրիկ Կլեպտոն Էրիկ Ռոմեր Թենգիզ Աբուլաձե Թենեսի Ուիլյամս Թեո Անգելոպուլոս Թերենս Դևիս Թերենս Մալիք Թերի Գիլիամ Թերի Ջորջ Թիերի Կոքլե Թիլդա Սուինթոն Թիմ Բարթոն Թիմուր Բեկմամբետով Թիփի Հեդրեն Թոմ Հենքս Թոմ Սելեք Թոմ Քրուզ Թոմ Ֆորդ Ժակ Բեքեր Ժակ Բրել Ժակ Տատի Ժակլին Բիսեթ Ժան Բոդրիյար Ժան Գաբեն Ժան Թաթլյան Ժան Կոկտո Ժան Մարե Ժան Ռենո Ժան Ռենուար Ժան Ռուշ Ժան Վիգո Ժան-Լյուկ Գոդար Ժան-Լուի Տրենտինյան Ժան-Կլոդ Կարիեր Ժան-Պիեռ Դարդեն Ժան-Պիեռ Կասել Ժան-Պիեռ Մելվիլ Ժան-Պոլ Բելմոնդո Ժան-Պոլ Սարտր Ժաննա Մորո Ժերար Դեպարդիե Ժերար Ֆիլիպ Ժորժ Կառվարենց Ժորժ Մելիես Ժորժ Ֆրանժու Ժուլյետ Բինոշ Իգոր Ստրավինսկի Իզաբել Յուպեր Իզաբելլա Ռոսելինի Իթան և Ջոել Քոեններ Ինգմար Բերգման Ինգրիդ Բերգման Ինոկենտի Սմոկտունովսկի Իվ Մոնտան Իվ Սեն Լորան Իրադարձություններ Իրանցի ռեժիսորներ Լավ կինո [7] Լավագույն ֆիլմեր Լարս ֆոն Թրիեր Լեհական կինո Լեոնարդո դի Կապրիո Լեոնիդ Ենգիբարյան Լև Ատամանով Լև Գրիշին Լևոն Աթոյանց Լիլիթ Աղաջանյան Լիլիթ Բեգլարյան Լինո Վենտուրա Լիվ Թայլեր Լիվ Ուլման Լյուդմիլա Ցելիկովսկայա Լյուկ Դարդեն Լոուրենս Օլիվիե Լորեն Բեքոլ Լորենցո Քուին Լուի Արմսթրոնգ Լուի Գարել Լուի դը Ֆյունես Լուի Մալ Լուիս Բունյուել Լուկա Գուադանյինո Լուկինո Վիսկոնտի Խավիեր Բարդեմ Խմբագրի ընտրությունը Ծիրանի ծառ Կաձուո Իսիգուրո Կաննի կինոփառատոն Կառլ Թեոդոր Դրեյեր Կառլ Լագերֆելդ Կառլոս Ռեյգադաս Կառլոս Սաուրա Կատրին Դընյով Կատրին Ռոբ-Գրիե Կարեն Ավետիսյան Կարեն Շահնազարով Կարևոր Կարո Հալաբյան Կենձի Միձոգուտի Կիմ Նովակ Կինոաֆորիզմ Կինոերաժշտություն Կինոիլյուստրացիաներ կինոմոնտաժ Կինոյի պատմություն Կինոն և նորաձևությունը Կինոնորություններ կինոուղեցույց Կինոպատկերասրահ Կինովարկանիշ Կինովերսուս TV Կինոօրացույց Կիրստեն Դանստ Կլաուդիա Կարդինալե Կլաուս Կինսկի Կլարկ Գեյբլ Կլոդ Լելուշ Կլոդ Շաբրոլ Կլոդ Սոտե Կնուտ Համսուն Կշիշտոֆ Զանուսի Կշիշտոֆ Կեսլևսկի Կոբո Աբե Կոկո Շանել Կուրտ Վոնեգուտ Համո Բեկնազարյան Համր կինո Համր կինոյի աստղերը Համֆրի Բոգարտ Հայ կինոգործիչներ Հայաո Միյաձակի Հայկ Մանուկյան Հայկական կերպարներ Հայկական կինո Հանճարեղ ֆիլմեր [9.5] Հասմիկ Կարապետյան Հարիսոն Ֆորդ Հարոլդ Լլոյդ Հարվի Քեյթել Հարցազրույց Հեդի Լամար Հելմուտ Նյուտոն Հենինգ Կառլսեն Հենրի Ֆոնդա Հենրիկ Հովհաննիսյան Հենրիկ Մալյան Հետադարձ հայացք Հիանալի ֆիլմեր [8.5] Հիրոսի Տեսիգահարա Հոդվածներ Հոկտեմբերին ծնված հայտնիները Հոու Սյաո-Սյան Հովհաննես Վարդումյան Հովսեփ Քարշ հունվար Հրապարակախոսություն և մամուլ Ճապոնացի ռեժիսորներ Մահաթմա Գանդի Մայա Դերեն Մայք Նիքոլս Մայքլ Գրանդաջ Մայքլ Դուգլաս Մայքլ Հակոբյան Մայքլ Ջեքսոն Մայքլ Փաուել Մայքլ Քեյն Մայքլ Քյորթիս Մառլեն Դիտրիխ Մառլոն Բրանդո Մասակի Կոբայասի Մարդիկ և փաստեր Մարդիկ Մարտին Մարի Լաֆորե Մարիա Կալաս Մարինա Վլադի Մարինա Ցվետաևա Մարկո Ֆեռերի Մարշա Հանթ Մարչելո Մաստրոյանի Մարսել Կառնե Մարտին Լյութեր Քինգ Մարտին Սկորսեզե Մարտիրոս Սարյան Մեգ Ռայան Մեթ Դեյմոն Մեթ Դիլոն Մել Գիբսոն Մեծերը՝ արվեստի մասին Մեկ Կադր մեջբերումներ Մերի Փոփինս Մերիլ Սթրիփ Մերիլին Մոնրո Միգել Սապոչնիկ Միլան Կունդերա Միլոշ Ֆորման Միխալիս Կակոյանիս Միխայել Հանեկե Միխայիլ Բուլգակով Միխայիլ Գալուստյան Միխայիլ Կալատոզով Միշել Լեգրան Միշել Հազանավիչուս Միշել Ուիլյամս Միշել Պիկոլի Միշել Փֆայֆեր Միրեյ Դարկ Միրեյ Մաթյո Միք Ջագեր Միքայել Թարիվերդիև Միքելանջելո Անտոնիոնի Միքի Ռուրք Մհեր Մկրտչյան Մոhսեն Մախմալբաֆ Մոնիկա Բելուչի Մոնիկա Վիտի Մորիս Շևալիե Մորիս Ռոնե Մուհամեդ Ալի Մուսա Յան Շվանկմայեր Յան Ֆլեմինգ Յասուձիրո Օձու Յոս Սթելինգ Յուլ Բրիներ Յուրի Գագարին Յուրի Նիկուլին Նագիսա Օսիմա Նատալի Փորթման Նարե Մկրտչյան Ներսես Հովհաննիսյան Նիկիտա Միխալկով Նիկոս Կազանձակիս Նինո Ռոտա Նիքոլ Քիդման Նկարահանման հրապարակ Նշանավոր զույգերը Նոյեմբերին ծնված հայտնիները Նոր ալիք Նումի Ռապաս Նուրի Բիլգե Ջեյլան ՆՓԱԿ Շանտալ Աքերման Շառլ Ազնավուր Շառլոթ Գենսբուր Շատ լավ ֆիլմեր [7.5] Շերոն Թեյթ Շոն Փեն Շոն Քոների Շուշան Փիրումյան Ուես Անդերսոն Ուիթ Սթիլման Ուիլ Սմիթ Ուիլեմ Դեֆո Ուիլյամ Շեքսպիր Ուիլյամ Ուայլեր Ուիլյամ Սարոյան Ումբերտո Էկո Ունա Չապլին Ուոլթ Դիսնեյ Չառլզ Բուկովսկի Չառլզ Բրոնսոն Չառլզ Դիքենս Չառլզ Չապլին Չառլի Չապլին Չեխական նոր ալիք Չեկի Կարիո Պաբլո Պիկասո Պաոլո Սորենտինո Պաուլո Կոելյո Պավել Արսենով Պեդրո Ալմոդովար Պենելոպա Կրուս Պիեռ Բարու Պիեռ Կարդեն Պիեռ Պաոլո Պազոլինի Պիեռ Ռիշար Պիեռ-Օգյուստ Ռենուար Պիետրո Մարչելո Ջարեդ Լեթո Ջեյմս Դին Ջեյմս Ստյուարտ Ջեյմս Քեմերոն Ջեյն Բիրկին Ջեյն Օսթին Ջեյսոն Շվարցման Ջեյսոն Ռոբարդս Ջեյք Ջիլենհոլ Ջենիս Ջոփլին Ջենիֆեր Լոուրենս Ջերալդին Չապլին Ջերեմի Այրոնս Ջեք Լոնդոն Ջեք Նիքոլսոն Ջեք Ուորներ Ջեքի Չան Ջեքի Քուգան Ջիմ Ջարմուշ Ջինա Լոլոբրիջիդա Ջինա Ռոուլենդս Ջո Բեռլինգեր Ջոան Վուդվորդ Ջոան Քրոուֆորդ Ջոզեֆ Լոուզի Ջոն Կասավետիս Ջոն Մալկովիչ Ջոն Սթեյնբեք Ջոն Տուրտուրո Ջոն Տրավոլտա Ջոն Ֆորդ Ջոնի Դեփ Ջոնի Հոլիդեյ Ջորջ Լուկաս Ջորջ Օրուել Ջորջո Սթրելեր Ջուդ Լոու Ջուզեպե Տորնատորե Ջուլիանա Մուր Ջուլյետա Մազինա Ռայներ Վերներ Ֆասբինդեր Ռաֆայել Ներսիսյան Ռաֆայել Պապովյան Ռեյ Բրեդբերի Ռենատո Սալվատորի Ռենե Կլեր Ռիդլի Սքոթ Ռիշարդ Բուգայսկի Ռիչարդ Աթենբորո Ռիտա Հեյվորթ Ռյունոսկե Ակուտագավա Ռոբ Մարշալ Ռոբեր Բրեսոն Ռոբեր Օսեյն Ռոբերտ դե Նիրո Ռոբերտ Զեմեկիս Ռոբերտ Ռոդրիգես Ռոբերտ Վինե Ռոբերտո Ռոսելինի Ռոբին Ուիլյամս Ռոզա Պետրոսյան Ռոլան Բարտ Ռոման Բալայան Ռոման Պոլանսկի Ռոմի Շնայդեր Ռոն Հովարդ Ռոս Բաղդասարյան Ռուբեն Գևորգյանց Ռուբեն Մամուլյան Ռուդոլֆ Վալենտինո Ռունի Մարա Ռուփերթ Էվերեթ Ռոք Հադսոն Սաթենիկ Հակոբյան Սաթյաջիտ Ռայ Սալվադոր Դալի Սարիկ Անդրեասյան Սեմ Մենդես Սեմ Պեկինպա Սեմուել Բեքեթ Սեպտեմբեր Սերգեյ Դովլաթով Սերգեյ Էյզենշտեյն Սերգեյ Իսրայելյան Սերգեյ Փարաջանով Սերժ Գենսբուր Սերջիո Լեոնե Սև հայելի Սթենլի Կուբրիկ Սթենլի Կրամեր Սթիվ ՄըքՔուին Սթիվեն Զաիլյան Սթիվեն Հոքինգ Սթիվեն Սոդերբերգ Սթիվեն Սփիլբերգ Սթիվեն Քինգ Սիդնի Լյումետ Սիլվի Վարդան Սիլվիա Պլատ Սիմոն Աբգարյան Սիմոնա դը Բովուար Սիմոնա Սինյորե Սինդբադ ՍինեՄիտք Սիրելի ֆիլմերի տասնյակն ըստ… Սլավոյ Ժիժեկ Սյուզան Զոնթագ Սոնա Կարապողոսյան Սոս Սարգսյան Սոսե Սոֆի Լորեն Սոֆի Մարսո Սոֆյա Կոպոլա Սվեն Նյուկվիստ Ստալկեր Սցենար Սփենսեր Թրեյսի Սքարլեթ Յոհանսոն Վալերիո Ձուրլինի Վահե Հակոբյան Վան Հեֆլին Վավերագրական ֆիլմեր Վարպետության դասեր Վել Էյվերի Վեյկո Իունպուու Վերա Խիտիլովա Վերներ Հերցոգ Վիկտոր Էրիսե Վիմ Վենդերս Վիվիեն Լի Վիտորիո դե Սիկա Վլադիմիր Բորտկո Վլադիմիր Կոսմա Վլադիմիր Վիսոցկի Վոնգ Կար-Վայ Վուդի Ալեն Վուդի Հարելսոն Տաթև Հովակիմյան Տակեշի Կիտանո Տեսանյութեր Տիգրան Նալչաջյան Տիեզերքի գաղտնիքները Տոնինո Գուերա Տոտո Ցնցող ֆիլմեր [9] Փիթեր Գրինուեյ Փիթեր Ուստինով Փիթեր Օ'Թուլ Փինք Ֆլոյդ Փոլ Նյումեն Փոլ Վերհովեն Քեյթ Բլանշեթ Քեյթ Բոսվորթ Քեն Լոուչ Քենեթ Բրանա Քերի Գրանտ Քըրք Դուգլաս Քըրք Դուգլաս և Ուիլյամ Ուայլեր Քըրք Քըրքորյան Քլինթ Իսթվուդ Քոլին Ֆերթ Քսավիե Դոլան Քվենտին Տարանտինո Քրիսթոֆեր Նոլան Քրիստիան Բեյլ Օդրի Հեփբերն Օլեգ Յանկովսկի Օլիվեր Թվիստ Օլիվեր Սթոուն Օլիվիա դը Հևիլենդ Օմար Շարիֆ Օուեն Ուիլսոն Օսիպ Մանդելշտամ Օսկար Ուայլդ Օրնելա Մուտի Օրսոն Ուելս Օրվա մեջբերումը Օրվա ֆիլմը Ֆաինա Ռանևսկայա Ֆանի Արդան Ֆեդերիկո Ֆելինի Ֆերնանդել Ֆիլիպ Կաուֆման Ֆիլիպ Նուարե Ֆիլմադարան Ֆոլկեր Շլյոնդորֆ Ֆոտոարխիվ Ֆրանկլին Ջ. Շաֆներ Ֆրանկո Ձեֆիրելլի Ֆրանսիական կինո Ֆրանսիս Վեբեր Ֆրանսուա Տրյուֆո Ֆրանց Կաֆկա Ֆրեդի Մերքյուրի Ֆրենկ Կապրա Ֆրենկ Սինատրա Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպոլա Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Մուրնաու Ֆրից Լանգ Ֆրունզե Դովլաթյան
false
ltr
item
KINOVERSUS: Անդրե Մորուա. մերկ փաստեր
Անդրե Մորուա. մերկ փաստեր
«Ժամանակն ամենաազնիվ քննադատն է»: Անդրե Մորուա
https://3.bp.blogspot.com/-5HLbOOZ391Y/Wi0VeXf8ULI/AAAAAAAARxA/6dgz6Bv9zBsAP_tKaJQ0vhvkDz8_h56YACLcBGAs/s640/andre-maurois-merk-paster.jpg
https://3.bp.blogspot.com/-5HLbOOZ391Y/Wi0VeXf8ULI/AAAAAAAARxA/6dgz6Bv9zBsAP_tKaJQ0vhvkDz8_h56YACLcBGAs/s72-c/andre-maurois-merk-paster.jpg
KINOVERSUS
https://www.kinoversus.com/2017/12/andre-morua.html
https://www.kinoversus.com/
https://www.kinoversus.com/
https://www.kinoversus.com/2017/12/andre-morua.html
true
7755589357207652495
UTF-8
Ոչինչ չի գտնվել ԴԻՏԵԼ ԱՄԲՈՂՋԸ Կարդալ ավելին Պատասխանել Չեղարկել Ջնջել Հեղինակ Գլխավոր ԷՋԵՐ ՆՅՈՒԹԵՐ Դիտել ամբողջը ԿԱՐԴԱՑԵՔ ՆԱԵՎ ԹԵՄԱ ԱՐԽԻՎ SEARCH ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ Ոչինչ չի գտնվել Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec հենց նոր 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Հետևում են Հետևել ՍԱ ՊՐԵՄԻՈՒՄ ՆՅՈՒԹ Է Տարածիր նյութը բացելու համար Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy